NSA o skreśleniu z listy studentów i uprawnieniu do stypendium!

Odliczając czas do XIII edycji Ogólnopolskiej Konferencji Naukowo-Szkoleniowej pt. Pomoc materialna dla studentów i doktorantów, która odbędzie się w Toruniu w dniach 1-3 czerwca 2026 r. - warto trzymać rękę na pulsie i śledzić aktualne orzecznictwo. Opublikowany w ostatnich dniach wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2026 r., sygn. akt: III OSK 2435/23 dotyka ważnego zagadnienia, jakim jest relacja między decyzją w przedmiocie skreślenia z listy studentów, a wykonalnością decyzji w przedmiocie przyznania pomocy materialnej dla studentów. 

Zacznijmy jednak od początku. 

Studentka ubiegała się o stypendium socjalne. Decyzją z dnia 14 marca 2022 r. przyznano jej stypendium socjalne w kwocie 1000 zł na okres od 1 marca 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. Organ dostrzegł jednak, że w stosunku do studentki toczy się postępowanie w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Rektor decyzją z dnia 8 lutego 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Dziekana w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Studentka wniosła skargę do WSA na decyzję w sprawie skreślenia z listy studentów. Taka sytuacja opisana została w Regulaminie świadczeń dla studentów, zgodnie z którym organ stypendialny zobligowany jest do wstrzymania wypłaty stypendium do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Organ stypendialny wstrzymał więc wypłatę przyznanego stypendium. Skarżąca wniosła odwołanie, a następnie skargę do WSA. Sąd odwołał się do postanowień uczelnianego regulaminu, zgodnie z którym w przypadku skreślenia z listy studentów wypłata przyznanego świadczenia zostaje wstrzymana od miesiąca następującego po miesiącu, w którym student został skreślony z listy studentów. Co więcej, w myśl regulaminu świadczeń, student traci prawo do wstrzymanych świadczeń z dniem skreślenia z listy studentów prawomocną decyzją. Sąd przypomniał więc, że skreślenie z listy, nawet nieprawomocne, oznacza obowiązek wstrzymania wypłaty przyznanego już stypendium. Podnosi się bowiem, że wstrzymanie wypłaty stypendium ma chronić finanse uczelni przed wydatkowaniem środków osobie, które utraciła lub może utracić status studenta. W ocenie Sądu I instancji można przyjąć, że nieprawomocna decyzja w przedmiocie skreślenia z listy studentów oznacza konieczność wstrzymania wypłaty świadczenia już przyznanego. Nie bez znaczenia było i to, że organy stypendialne informowały skarżącą, że wraz z prawomocnością tejże decyzji w przedmiocie skreślenia z listy studentów - straci prawo do przyznanych świadczeń. Sąd I instancji oddalił więc skargę studentki, która następnie wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. 

Na marginesie należy odnotować, że WSA w Rzeszowie wyrokiem z dnia 27 września 2022 r., sygn. akt: II SA/Rz 376/22 oddalił skargę studentki na decyzję w przedmiocie skreślenia z listy studentów, a NSA wyrokiem z dnia 11 października 2023 r., sygn. akt: III OSK 2865/22 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku.

Wracając zaś do sprawy stypendialnej - otóż skargę kasacyjną rozpoznał NSA wydając wyrok w dniu 13 maja 2026 r. Warto zwrócić uwagę na następujące zagadnienia.

Po pierwsze, skarżąca podnosiła, że błędnie została skreślona z powodu braku opłat, skoro przyznano jej stypendium i dlatego ewentualny dług powinien być pokrywany przez uczelnię z przyznanego stypendium. Wtedy skarżąca nie miałaby długu i nie zostałaby skreślona. NSA nie uwzględnił tego zarzutu. Student powinien regulować opłaty za studia, a nie oczekiwać, że zostaną one pokryte ze stypendium. 

Po drugie, NSA odwołał się do regulaminu świadczeń. W przypadku wydania nieostatecznej decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów, przyznane uprzednio świadczeń należy wstrzymać od następnego miesiąca. Jeśli postępowanie w sprawie skreślenia zakończy się pomyślnie dla studenta, tzn. zostanie wydana decyzja o skreśleniu to student otrzyma wypłatę zaległych rat. Jeśli jednak decyzja ostatnie się to student straci prawo do wstrzymanych świadczeń z dniem uprawomocnienia się takiej decyzji. 

Wyrok NSA jest słuszny i zasługuje na uwagę. Coraz częściej spotykamy się ze stanami, gdy albo student już otrzymał stypendium i rusza procedura ukierunkowana na utratę statusu studenta, albo jeszcze w toku studiów jest zmuszony przerwać studia. 

Warto jednak przypomnieć, że by móc aplikować o stypendium, czy zapomogę, student musi mieć uporządkowany status. Wtedy łatwiej unikać błędów. Nie musi mieć średniej najlepszej na roku; zresztą stypendium socjalne łączy się z dochodem w rodzinie. Niepotrzebne są również zachęty do sztucznego przedłużania statusu studenta, byleby otrzymać kolejną ratę stypendium.

Wyrok NSA wpisuje się w linię orzeczniczą, która akcentuje cel pomocy materialnej dla studentów - wspierać osoby chcące uzyskać wyższe wykształcenie. Osoba skreślona z listy studentów, a nawet taka, wobec której wszczęto procedurę skreślenia, nie może być uznana - co do zasady - za adresata pomocy materialnej. Wynika to z prostej zasady - nie studiuje, nie jest więc uprawniona do otrzymywania stypendiów czy zapomóg. Jest zresztą złota zasady wykładni prawa, ale i tzw. argument z konsekwencji. Można oczywiście wypłacać osobie skreślonej stypendium, ale trzeba się liczyć, że takie działanie stanowi zachętę do sztucznego przedłużania statusu studenta, czyt. do składania odwołania, byleby tylko otrzymać kolejną ratę stypendium. 

Niewątpliwie wyrok NSA nakazuje postawić pytanie, kiedy wygasa decyzja w przedmiocie skreślenia z listy studentów, czy chodzi tutaj o wydanie decyzji w przedmiocie skreślenia z listy studentów (data wydania), czy dopiero z chwilą zrzeczenia się prawa do odwołania/upływu terminu na złożenie odwołania itd. Każde rozwiązanie ma swoje wady i zalety. Dlatego model będący przedmiotem orzekania przez WSA w Rzeszowie i NSA powinien mieć powszechne zastosowanie. Warto go znać!

---

Aktualna oferta szkoleń z zakresu pomocy materialnej dla studentów dostępna jest na stronie Instytutu Prawa Szkolnictwa Wyższego i Nauki w zakładce: Webinary.

W Toruniu w dniach 13-14 lipca 2026 r. odbędzie się stacjonarne szkolenie poświęcone zasadom obliczania dochodu w rodzinie studenta i uzasadnianiu decyzji w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego. Szczegóły w zakładce: Szkolenia stacjonarne.