W dniu 31 lipca 2026 r. w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", pod poz. 748, opublikowano obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 lipca 2026 r. w sprawie wysokości dochodu za rok 2026 z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (dalej jako: obwieszczenie).
Jest to podstawowy akt prawny, dzięki któremu - co do zasady - możliwe jest obliczenie dochodu za rok 2025 dla osób rozliczających się na podstawie karty podatkowej albo ryczałtu.
Obwieszczenie ma zastosowanie do osób, które w poprzednim roku podatkowym prowadziły działalność gospodarczą opodatkowaną w taki sposób. Skoro więc stypendium socjalne ma być przyzna na rok akad. 2026/2027, to rokiem podatkowym jest rok 2025. Nie ma znaczenia, czy student złoży wniosek w październiku 2026, czy w lutym 2027.
Obwieszczenie zawiera tabele, pierwsza z nich dotyczy karty podatkowej, w tym podatku opłacanego w formie ryczałtu od przychodów osób duchownych. Pozostałe obejmują działalność opodatkowaną tzw. ryczałtem, a różni je stawka podatkowa.
W tym miejscu warto poczynić jedną uwagę - mamy osoby duchowne różnych wyznań i taka osoba może wchodzić w skład rodziny studenta. Niekiedy korzysta z tej formy opodatkowania, co jest powiązane np. z liczbą wiernych, ale bywa i tak, że taka osoba rozlicza się na zupełnie innych zasadach, bo ma dodatkową działalność, czy jest zatrudniona np. na umowę o pracę. Trzeba być uważnym i pytać studentów...
Co do samych tabel - w przypadku karty podatkowej - na podstawie informacji o podatku możemy ustalić dochód. W przypadku pozostałych tabel - poza różnym stawkami podatku, interesuje nas przychód, dzięki któremu możemy odtworzyć dochód roczny.
Pamiętajmy, że dochód roczny to pojęcie umowne i znaczenia ma liczba miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej. Jeśli student rozpoczął działalność opodatkowaną ryczałtem w sierpniu 2025 r. to ów dochód roczny podzielimy przez 5 miesięcy, a nie przez 12.
Dla przykładu, jeśli matka studenta prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną tzw. ryczałtem 5,5% (tabela nr 3) i wykazała przychód w kwocie 200 tys. złotych to jej dochód roczny wynosi 34409,17 zł (ww. kwota 200 tys. znajduje się między kwotami przychodu: 199071,01 a 201630,00). Zakładając, że działalność prowadziła przez cały 2025 rok to ów dochód roczny w kwocie 34409,17 podzielimy przez 12.
I tutaj pojawia się kłopot - może to być kwota na tyle niewielka, że student będzie zobligowany do przedstawienia zaświadczenia z OPS (w myśl art. 88 ust. 4 PSWiN). Na nic tłumaczania studenta, że matka faktycznie ma wyższy dochód. Trzeba uruchomić postępowanie i zadać trzy pytania: 1) dlaczego student nie korzysta z pomocy społecznej; 2) jakie student i jego rodzina mają wydatki i 3) jakie student i jego rodziną mają dochody. Dopiero te dane pozwolą na ocenę, czy student udokumentował źródła utrzymania rodziny.
Obwieszczenie od samego początku były krytykowane za zbyt niskie kwoty dochodu. Te na przestrzeni lat wzrosły, co nie oznacza, że obwieszczenie jest wolne od wad. Jest wręcz przeciwnie, o czym świadczy coraz mniejszy zakres zastosowania.
Trzeba bowiem pamiętać, że nie skorzystamy z obwieszczenia chcąc obliczyć dochód dla osób, które rozpoczęły działalność po roku 2025. Obwieszczenie jest dla nas nieprzydatne, a dochód będziemy ustalać na podstawie oświadczenia, połączonego z dokumentacją księgowo-podatkową. Podobnie jest w przypadku ulg objętych zwolnieniem podatkowym. Tutaj też wracamy do oświadczeń sprzed lat.
Druga trudność to sytuacja, gdy student albo członek jego rodziny deklaruje dochód z najmu nieruchomości. Aktualne jest pytanie, czy wziąć dochód z obwieszczenia, czy faktyczny czynsz, a może po prostu uznać, że skoro rodzina posiada drugie mieszkanie i z niego żyje, to nie jest w trudnej sytuacji materialnej. Mówi się, że do trzech razy sztuka i rzeczywiście to trzeba stanowisko jest prawidłowe.
Na koniec wypada również odwołać się do aktualnego trendu w orzecznictwie sądów administracyjnych. Tak, jak straty nie są specjalnie uwzględniane, tak również coraz częściej uwagę organów stypendialnych musi przykuwać stan, gdy student albo członek jego rodziny, deklarują wysoki przychód i niewielki dochód z uwagi na zakup np. samochodu ciężarowego na użytek prowadzonej działalności gospodarczej. Przychód w kwocie 1,5 mln, przy jednoczesnym dochodzie rocznym rzędu kilkunastu tysięcy złotych, stoi na przeszkodzie, by uznać, że student znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. A jeśli nie znajduje się, to trudno stypendium socjalne przyznać. Nie ma tu jednak miejsca na automatyzm - niezbędne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i przedstawienie motywów rozstrzygnięcia w decyzji o odmowie przyznania stypendium.
---
Aktualna oferta szkoleń z zakresu pomocy materialnej dla studentów dostępna jest na stronie Instytutu Prawa Szkolnictwa Wyższego i Nauki w zakładce: Webinary.
We wrześniu odbędzie się również szkolenie stacjonarne poświęcone uzasadnianiu decyzji w przedmiocie odmowy przyznania pomocy materialnej dla studentów. Szczegóły w zakładce: Szkolenia stacjonarne.